Rocznica Powstania w Getcie Warszawskim, które wybuchło 19 kwietnia 1943 r., jest jedną z najważniejszych dat dla społeczności żydowskiej w Polsce – to nie tylko symbol pamięci, ale także istotna część historii Warszawy i całego kraju.

Z tej okazji gościliśmy w Liceum Ogólnokształcącym w Wołczynie, by opowiedzieć o tym, jak wyglądało dawniej życie społeczności żydowskiej w tym mieście. Uczniowie mieli okazję przekonać się o tym, analizując materiały zachowane w naszym archiwum.

Dzięki aktom metrykalnym mogliśmy odtworzyć historię wielu rodzin. Wiemy już, jak liczna była to społeczność, czym się zajmowała i jakie zawody wykonywali jej przedstawiciele. Znamy imiona i nazwiska, powiązania rodzinne, a dzięki adnotacjom urzędników na marginesach – czasami także ich dalsze losy.

W dokumentacji zachował się m.in. akt urodzenia Amalie Cohn (z domu Loewkowitz), która urodziła się w Wołczynie 15 czerwca 1887 r., a później zamieszkała we Wrocławiu. Z opracowań historycznych wiemy, że Amalie była jedną z kilku osób pochodzących z Wołczyna, które znalazły się w transporcie z Wrocławia do Kowna 25 listopada 1941 r. Wydarzenie to stanowiło pierwszy etap realizacji programu „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” we Wrocławiu i na Dolnym Śląsku.

Amalie była jedną z blisko 1000 osób, które tego dnia musiały opuścić swoje domy z minimalnym bagażem. Przez obóz zbiorczy Schiesswerder (dzisiejszy pl. Strzelecki) trafili na Dworzec Nadodrze, a stamtąd – w wagonach towarowych – na wschód.

Podróż trwała kilka dni. Zaraz po przybyciu do Kowna, w sobotę 29 listopada, wszyscy zostali rozstrzelani. Z wrocławskiego transportu nie ocalał nikt.

W archiwum zachowały się również karty gestapo sporządzone dla członków gminy żydowskiej oraz zarządzenia dotyczące m.in. zawierania małżeństw czy strojów rytualnych używanych przez rabinów.

Dziękujemy Liceum Ogólnokształcącemu w Wołczynie oraz Miejskiej i Gminnej Bibliotece w Wołczynie za zaproszenie!