Ten serwis wykorzystuje pliki Cookie - więcej informacji X

charakterystyka zasobu

Zasób Archiwum Państwowego w Opolu umownie został podzielony na materiały archiwalne powstałe do dnia zakończenia działań wojennych w 1945 roku oraz powstałe po tym fakcie.

Na rozmiar pierwszej z wymienionych części materiałów archiwalnych wchodzących w skład zasobu naszego Archiwum, zasadniczy wpływ miały wydarzenia z lat 1944/1945. Działania wojenne znacznie uszczupliły ilość dokumentów i spowodowały ich rozproszenie niemal po całym kraju, a także poza jego granice. W styczniu 1945 roku władze niemieckie translokowały zasób archiwów miejskich z Głubczyc, Grodkowa i Nysy na terytorium Czechosłowacji. Jak wynika z pierwszych raportów powojennych część materiałów archiwalnych z Opolszczyzny i Kluczborka została wywieziona podczas drugiej wojny światowej także do Archiwum Dolnych Łużyc w Niemieckiej Republice Demokratycznej. W wyniku intensywnych zabiegów służb archiwalnych wiele materiałów udało się odzyskać. Tak na przykład z archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej otrzymano sprowadzony ze Związku Radzieckiego zespół Naczelnego Dowództwa Wojsk Sprzymierzonych (Commandement Superieur des Forces Alliees en Haute Silesie Opole). Z czechosłowackiego Centralnego Archiwum Państwowego w Pradze przyjęto księgi parafii w Biskupowie pow. Nysa oraz księgę metrykalną ewangelickiej parafii Grodziec odnalezioną podczas porządkowania zasobu Archiwum w Opawie. W ramach rewindykacji materiałów z zagranicy odzyskano też akta cechu garncarzy z Paczkowa przekazane z archiwów holenderskich. Zaginione materiały archiwalne pojawiały się też u osób prywatnych. Archiwum w ramach możliwości finansowych starało się o ich zakup. W taki właśnie sposób trafiła do archiwum księga wójtowska miasta Nysy z lat 1432-1479. Ogromnym wydarzeniem w lipcu 2002 roku było podarowanie przez Panią Barbarę Piasecką-Johnson zaginionej podczas II wojny światowej, księgi praw miejskich Głubczyc.

Obecnie w opolskim archiwum przechowuje się około 9 km akt z lat 1256–2012. Wśród archiwaliów sprzed 1945 r. cenną grupę stanowią zespoły miast, m.in. Brzegu, Grodkowa, Kluczborka, Krapkowic, Namysłowa, Nysy, Opola. Są w nich dokumenty pergaminowe i papierowe, wystawiane m.in. przez cesarzy niemieckich, królów czeskich i polskich oraz książąt śląskich.

Dużą grupę akt tworzy dokumentacja administracji państwowej. Do ważniejszych pośród nich należy zespół akt Rejencji Opolskiej (Regierung Oppeln) z lat 1704–1945, liczący aż 198858 j.inw. oraz Naczelnego Prezydium Prowincji Górnośląskiej w Opolu (Oberpräsidium der Provinz Oberschlesien Oppeln) z lat 1844–1941. Znaczną wartość naukową posiadają akta starostw powiatowych (Landratsamt) oraz wydziałów powiatowych (Kreisausschuss). Materiały te ilustrują całą gamę zjawisk społeczno-gospodarczych regionu.

Kolejną grupę materiałów stanowią akta instytucji wymiaru sprawiedliwości oraz notariuszy. Zawierające się w tej części akta stanu prawnego nieruchomości mogą stanowić podstawę do badań dawnych stosunków własnościowych w regionie.

Narastającą część zasobu stanowią akta stanu cywilnego wytwarzane od 1874 przez dawne urzędy stanu cywilnego (Standesamt) z terenu województwa opolskiego. Księgi metrykalne spisane 100 lat wcześniej trafiają do archiwum państwowego regularnie każdego roku. Materiały te wraz księgami metrykalnymi parafii, stanowiącymi również część zasobu, są wykorzystywane do poszukiwań genealogicznych.

Drugą, sukcesywnie narastającą i cenną część materiałów przechowywanych w archiwum opolskim stanowią akta wytworzone po 1945 r. W dokumentacji przejmowanej z zakładowych archiwów państwowych jednostek organizacyjnych, terenowych organów administracji, instytucji kultury i edukacji oraz zakładów, znajduje odbicie niemal całokształt życia społeczno-gospodarczego i politycznego Śląska Opolskiego.

Bezcennymi dla badaczy powojennych dziejów regionu są materiały powstałe w wyniku działalności władz wojewódzkich i miejskich oraz organów niższego szczebla (powiatowych, gminnych, gromadzkich). Ślady wielokulturowego wymiaru powstawania tkanki społecznej regionu znaleźć można m.in. w materiałach Powiatowych Oddziałów Państwowych Urzędów Repatriacyjnych.

Interesującą grupę stanowią akta wytworzone przez partie polityczne i organizacje społeczne, wśród których warto wymienić największy tego typu zespół - materiałów byłego Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Opolu. Został on przyjęty do Archiwum Państwowego w Opolu w 1990 r. W skład tej grupy wchodzą też materiały Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Partii Socjalistycznej, pochodzące z okresu przed tzw. „zjednoczeniem” partii demokratycznych (1945-1949) oraz akta organizacji młodzieżowych.

Dokumentacja wytworzona przez różnego rodzaju zakłady, Państwowe Gospodarstwa Rolne (PGR) oraz spółdzielnie produkcyjne jest istotnym materiałem do badań nad wieloletnią tradycją rozwoju Opolszczyzny na płaszczyźnie gospodarczo-ekonomicznej.

Do góry Menu Strony